op weg naar een circulaire stad

De Alliantie: Molenwijk

 

 

De Molenwijk is een ‘ontwikkelbuurt’ waar de leefbaarheid moet worden verbeterd en tegelijkertijd een aardgasloos opgave ligt in het kader van de Amsterdamse City Deal.

 

De Alliantie wil investeren in zowel de woon- en parkeergebouwen (5 van de 15 woongebouwen en 3 van de 4 parkeergarages). In het maken van deze plannen, onder andere met bewoners en een aantal vaste leveranciers, willen we onderzoeken hoe dit op een circulaire manier kan worden gedaan. Circulair is een optie in de toch al zo complexe investeringsopgaven. We zijn nieuwsgierig naar het bekende (voor ons) onbekende op dit gebied.

 

AANLEIDING

Woningbouwcorporatie De Alliantie is sinds enkele jaren ervaring aan het opdoen in het circulair verbeteren en bouwen van betaalbare huurwoningen. In de Molenwijk wil Alliantie circulariteit en duurzaamheid grootschalig gaan toepassen. De ambities zijn hoog op het vlak van energieprestaties en mobiliteit om CO2 uitstoot te verlagen. De Molenwijk in Amsterdam-Noord is een wijk die eind jaren ’60 opgeleverd werd. Het is een uniek en beschermd stadsgezicht in een parkachtige omgeving. De Molenwijk wordt een van de eerste ‘aardgasvrije’ buurten van Amsterdam. Mede in combinatie met de uitkomst van deze twee challenges maakt de Molenwijk de stap van ontwikkelwijk naar voorbeeldwijk.
Met het verduurzamen en verbeteren van Molenwijk heeft de Alliantie dus, naast het vanzelfsprekende doel om een betere energieprestatie te bereiken, ook circulaire en sociale doelstellingen.

 

DOELEN MOLENWIJK
Met het verduurzamen en verbeteren van Molenwijk hebben we, naast het doel om een betere energieprestatie te bereiken, ook een aantal circulaire en sociale doelen.

 

- We willen geen nieuwe grondstoffen onttrekken aan de aarde voor de hele levenscyclus van Molenwijk. De materialen die we wel toevoegen hebben een lage milieubelasting: ze zijn biobased, secundair of hergebruikt. 

- We willen geen afval creëren in Molenwijk, zowel tijdens verduurzaming, tijdens beheer, als aan het einde van de levensduur van het gebouw. Belangrijk is een visie te hebben op het hele leven van Molenwijk. We beseffen ons dat er juist tijdens de beheerfase ook enorme kansen liggen voor circulariteit en duurzaamheid.

- Duurzame oplossingen moeten primair door de bril van de bewoners worden bekeken. De verduurzaming moet Molenwijk verbeteren op het gebied van betaalbaarheid, gemak, comfort en leefbaarheid. Draagvlak bij bewoners vinden we cruciaal. Daarom moet verduurzaming ook in bewoonde staat worden uitgevoerd.

- Ultiem doel is dat Molenwijk gedurende de hele levenscyclus een minimale milieubelasting heeft, met sterke nadruk op CO2-reductie. We zien dat circulaire gebouwen technisch mogelijk zijn, door bijvoorbeeld het ontwerpen van een demontabel gebouw. Desondanks zien we ook dat dit nog geen garantie geeft dat het gebouw een lage milieubelasting heeft of dat materialen niet als afval eindigen.

 
Om te garanderen dat circulaire doelen daadwerkelijk worden bereikt, hebben we namelijk innovaties* in het bouwproces en systeemwijzigingen nodig. Onze overtuiging is dat circulair bouwen door ingrijpende systeemwijzigingen is te bereiken, en dat de innovatieve technieken dan automatisch zullen volgen. De uitdaging ligt niet in techniek, maar in proces.

 

UITDAGING

De Alliantie heeft in deze buurt twee grote circulaire uitdagingen. De buurt bestaat uit 15 flats (circa 1256 huurwoningen) die op een unieke manier zijn gepositioneerd. De gekozen verkaveling gaat uit van tien verdiepingen tellende woongebouwen op een begane grond bestaande uit bergingen, die van bovenaf gezien als wieken van een molen rondom drie tot vier verdiepingen hoge parkeergarages zijn gesitueerd. Vandaar de naam Molenwijk. Rondom de wijk ligt een verhoogde weg, vanwaar een viertal zijwegen naar deze centrale parkeergarages leiden. De rest van het maaiveld is ingericht als autovrij en parkachtig domein, slechts doorsneden door fiets- en voetpaden.


Challenge 1.

Voor de verduurzaming van Molenwijk willen we geen nieuwe grondstoffen onttrekken aan de aarde en geen afval creëren, zowel tijdens verduurzaming, tijdens beheer, als aan het einde van de levensduur van het gebouw. Circulair bouwen is dus een vanzelfsprekende strategie. We zien dat circulaire gebouwen technisch mogelijk zijn, bijvoorbeeld door
demontabel te ontwerpen, maar we constateren ook dat dit geen garantie geeft dat het gebouw een lage milieubelasting heeft of dat materialen niet als afval eindigen. Daarvoor zijn innovaties in het bouwproces en vergaande systeemwijzigingen nodig.

 

Wij vragen de markt om een antwoord te geven op de vraag:
Met welke procesinnovaties* kunnen we garanderen – of aannemelijker maken - dat Molenwijk wordt verduurzaamd tot een sociale aardgasvrije, afvalvrije en CO2 neutrale wijk gedurende de hele levensduur?


*als illustratief (uiteraard niet limitatief) voorbeeld denk bijvoorbeeld aan Light as a Service (eigendom bij fabrikant laten) of materiaalpaspoorten.


Challenge 2 - MOBILITEITSVRAAGSTUK.

De Molenwijk op een duurzame en circulaire manier verbeteren hangt sterk samen met mobiliteit. Van bezit naar het gebruik van mobiliteitsdiensten, minder m2 parkeerplaatsen beschikbaar voor privé voertuigen én minder CO2 uitstoot zijn belangrijke pijlers. De uitdaging is het ontwikkelen van een mobiliteitsconcept dat écht voordelig is voor bewoners
en dit te faciliteren tijdens de periode van werkzaamheden. Het concept neemt bewoners mee in een duurzame mobiliteitstransitie en leidt tot heroverweging van hun gewoontegedrag rondom autobezit en -gebruik. Een geoptimaliseerd en schaalbaar mobiliteitsconcept voor binnenstedelijke ontwikkellocaties is het resultaat.

 

Alle details m.b.t. deze tweede challenge zijn te vinden op deze pagina.

 

DE ALLIANTIE ZOEKT

Partijen die met De Alliantie op willen trekken in het ontwikkelen van een “all-in” circulaire visie voor de Molenwijk waarin het woonplezier van bewoners centraal staat. In deze visie worden de bewonersbelangen en -gewoontegedragingen gekoppeld aan circulaire strategieën en innovaties. Vanuit deze circulaire visie voor Molenwijk wordt een plan van aanpak gedefinieerd voor een pilot rondom de circulaire woongebouwen (challenge 1) en/of duurzame mobiliteit (challenge 2). We zoeken intrinsiek gemotiveerde partijen die ons verrassen en stimuleren om anders te denken.

 

 

Inspireer meer

weet jij een mooi circulair initiatief? laat het ons weten!