project Bouwprogramma

Circulaire openbare ruimte Hydepark

 

SCHAAL | Gebied – Gebouw – Infra

FASE | Initiatie – Ontwerp – Bouw – Gebruik – Borging – Hergebruik

INHOUD | Organiseren – Financieren – Uitvoeren

 

Wat was de initiële vraag aan C-creators?
Onze leefomgeving is nog nauwelijks ingericht voor de toekomst om weerstand te bieden tegen actuele klimaatproblemen als wateroverlast, hittestress en langdurige droogte. Inspelen op de kwetsbaarheden en het ontwikkelen van stedelijke ruimtes die opgewassen zijn tegen deze uitdagingen, vraagt erom natuur en biodiversiteit onderdeel te laten zijn van toekomstige gebiedsontwikkelingen.


Als één van deze gebiedsontwikkelingen wordt de kantorenlocatie Beukenhorst West de komende jaren getransformeerd naar de hoogstedelijke woonomgeving Hydepark, een nieuwe wijk met gemengde functionaliteiten en een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte.


In de duurzaamheidsagenda voor dit gebied, opgesteld door de gemeente Haarlemmermeer samen met de
ontwikkelaars, zijn de drie thema’s Water, Grondstoffen en Energie als pijlers gedefinieerd. De gemeente Haarlemmermeer werkt samen met het ingenieursbureau en Hydepark aan de oplossing van deze vraagstukken en wilde in een verkenningsgerichte sessie nadere verduurzamingsmogelijkheden voor het ontwerp van de openbare ruimte in Hydepark onderzoeken. Daarbij lag de focus op de uitwerking van circulaire en klimaatadaptieve oplossingen.


Belangrijke duurzame en circulaire eisen tijdens het ontwerp van de openbare ruimte zijn het hoogwaardig hergebruik van bestaande materialen, de introductie van zo min mogelijk nieuwe grondstoffen, minimale milieu-impact van nieuw materiaal en de aandacht voor hoogwaardig hergebruik in de toekomst. Daarnaast moet er voor voldoende integratie worden gezorgd betreffende waterbuffer voor piekbuien, natuurlijke afwatering en zoveel mogelijk groene compensatie van verharde oppervlakken om aan de klimaatadaptieve eisen te voldoen.


De gemeente heeft op dit moment een Voorlopig Ontwerp (VO) uitgewerkt en wilde dit voor start van de verdere
uitwerking laten toetsen door een interdisciplinaire workshop met experts op boven genoemde thema’s. De centrale vraag die beantwoord diende te worden luidt: Hoe laten zich gezamenlijk opgestelde circulaire en klimaatadaptieve ambities vertalen naar een duurzaam en circulair verbeterd voorlopig ontwerp onder inachtname van de gehele gebruikscyclus aanleg, onderhoud en hergebruik?


Wat was onze oplossing/suggestie?
Om te komen tot een breed palet van antwoorden op de vraag is er voor een werkvorm gekozen die recht doet aan een integrale aanpak. Via een ROAST, een evaluatie van een bestaand ontwerp, is op verschillende deelthema’s naar de mate van circulariteit gekeken.


De opgave werd in drieën gesplitst. De eerste ging over stadsnatuur: Welke maatregelen kunnen deze met hoge dichtheid bebouwde wijk natuur inclusiever maken? In een tweede discussie werd het thema klimaatadaptiviteit behandeld: Hoe kunnen de negatieve consequenties van klimaatverandering zo lokaal, duurzaam en circulair mogelijk worden beantwoord? Tot slot is circulair bouwen onderzocht aan de hand van het ontwerp: Op welke wijze kan materialisatie of ontwerpmethodiek grondstoffengebruik, productie-energie en afval verminderen en restwaarde verhogen?


Voor alle thema’s zijn experts uitgenodigd die in een interactieve sessie samen met de projectverantwoordelijken op het gebied van ontwerp, aanleg en onderhoud oplossingen en verbetervoorstellen met elkaar hebben gediscussieerd. Daarbij is gekeken hoe dit toch al duurzame ontwerp op verschillende onderdelen beter gemaakt kon worden.


Zo zijn er alternatieven voor hittebestendigheid, luchtzuivering en biodiversiteit bedacht. Is gekeken hoe de klimaatbestendigheid door rainproof-aanleg kan worden verbeterd en hoe circulair materiaal kan worden geïmplementeerd dat zowel in aanleg als in onderhoud aan de wettelijke en beleidstechnische regels voldoet.
Belangrijkste vondsten waren o.a. ontwerpoplossingen die bewoners deel van het ontwerp konden laten uitmaken om de openbare ruimte te claimen, hoe ontwerponderdelen zoals speelplekken kunnen worden gecombineerd met regenwaterbuffering of welke onderdelen het meest geschikt zijn om in de openbare ruimte middels innovatief circulair materiaal uit te kunnen voeren.


Daarbij werkten we samen met projectleiders, projectmanagers en duurzaamheidsexperts van de verschillende instanties en een team uit externe experts op het gebied van circulaire openbare ruimte:
- Ingenieursbureau Gemeente Haarlemmermeer;
- Onderhoud en beheer Gemeente Haarlemmermeer;
- Hoogheemraadschap Rijnland;
- Projectontwikkelaar Snibbe;
- Projectbureau Hydepark;
- Landschapsarchitect Dijk &co;
- Bureau Bergh, inbo (Klimaat adaptiviteit);
- Hoek Hoveniers (Biodiversiteit);
- Donkergroen (Grondstoffen).

 

Het project heeft circa 3 maanden geduurd.


Hoe nu verder?

 

Naar aanleiding van een interne scan van de uitkomsten van de workshop worden de volgende maatregelen
genomen, nu en in de toekomst.


- Flexibel groen, planten met bankjes combineren en langs gevels situeren zodat deze ruimte 'geclaimd' kan worden (nu);
- Bewoners betrekken met beheer van geveltuinen (1m zone) die worden toegevoegd (nu);
- Meer diversiteit aanbrengen in oeverbeplanting (later);
- Daken busstations groen, biodivers uitvoeren (wordt nader uitgewerkt in Definitief Ontwerp (DO));
- Uitwerking plantenbakken i.v.m. grondopbouw plantensamenstelling verdiepen (later);

- In het peilenplan variëren met hoogtes zodat in geval van hevige regenval water niet de panden instroomt (nu, onderdeel van stresstest);
- Polderdaken toepassen, water in de hoogte vasthouden en slimme watercascadering (vasthouden/bergen/afvoeren) (nu, meenemen in de ontwerpopgave gebouwen);
- Waterbuffer-ruimte binnen Hydepark reserveren om droogte tegen te gaan en extreme regenbuien op te vangen  (kansen identificeren in DO a.d.h.v. stresstest);
- Kwetsbare voorzieningen (generatoren, datacenters, etc.) niet in de kelder plaatsen i.v.m. overstromingsrisico (onderzoek voor HydePark);
- Dubbel gebruik van water als speelplek en regenwaterbuffer. Plekken zijn al verlaagd en dragen bij aan verkoeling.  Op dit moment is dit een complex vraagstuk. Combineren met de waterbufferruimte binnen Hydepark (later);
- Openbare drinkwatervoorzieningen toepassen. Op dit moment een complex vraagstuk. Kan eenvoudig in latere fase worden toegevoegd, bv. op pleinen;
- Hoge MKI-waarde betonstenen vervangen door gebakken materiaal, gaat vele jaren mee en is waardeverhogend. Bij definitieve keuze materiaal/aanbesteding nader bekijken en onderzoeken;
- Traptreden, kades etc. is een haalbaar product om als recycled materiaal toe te passen (later, bij aanbesteding realisatie eventueel opnemen);
- Speelplekken in de schaduw situeren en levensloopbestendig uitvoeren zodat ook oude(re) mensen hier gebruik van kunnen maken. Is een knelpunt i.r.t. DIOR. Later uitwerken en ontwerpen in DO;
- Ruilhandel organiseren om te kappen bomen elders weer aan te planten. Weinig kansrijk, maar er wordt nog een scan uitgevoerd.

Inspireer meer

weet jij een mooi circulair initiatief? laat het ons weten!