Op 7 mei verwelkomt C-creators Cherryl Djoegan als nieuw lid van de Raad van Toezicht. Tegelijkertijd draagt Ard van Berkel na zeven jaar het voorzitterschap over aan Arno Jansen. De samenstelling van de Raad verandert, maar de opgave blijft dezelfde. De nieuwe, zittende en vertrekkende leden reflecteren op die beweging, elk vanuit hun eigen positie in het veld.
Zeven jaar C-creators: een organisatie die haar plek heeft gevonden
Ard van Berkel kijkt met voldoening en plezier terug op zijn tijd in de Raad van Toezicht. Hij zag C-creators groeien in een periode waarin de ambitie groot was, maar de weg nog onduidelijk. “De wereld waarin zij zich begaven was best wel complex.” Wat hem bijblijft is hoe de organisatie gaandeweg haar positie vond — niet door de ambitie bij te stellen, maar door haar scherper te formuleren. C-creators deed iets wat de markt zelf nog niet oppakte. Dat geeft bestaansrecht, maar vraagt ook om voortdurende waakzaamheid.
Zijn advies aan de nieuwe voorzitter is dan ook helder: “Blijf de ambitie challengen. En blijf ook elke keer de vorm waarin je die ambitie uitdraagt bewaken.” De einddoelstelling — circulariteit als vanzelfsprekendheid in de markt — vraagt om een organisatie die bereid is haar eigen rol steeds opnieuw te definiëren. Van Berkel sluit niet uit dat er ooit een moment komt waarop C-creators in een andere vorm verder zou moeten gaan, omdat de missie is ingehaald door de realiteit. Dat is geen bedreiging, maar een ambitie.
In de bestaande bouw lopen circulariteit en andere opgaven nog te vaak langs elkaar heen
RvT-lid Rob van Daal signaleert vanuit zijn werk als ambtelijk opdrachtgever een verschuiving die C-creators ook ziet: de aandacht in de sector gaat steeds vaker naar de bestaande gebouwde omgeving. Lang lag de focus op nieuwbouw, maar de werkelijke opgave voor een waardevolle en leefbare gebouwde omgeving ligt steeds meer in wat er al staat. De miljoenen woningen, kantoren, scholen en straten die de komende decennia niet worden gesloopt, bieden kansen om mee te bewegen in de transitie naar een toekomstbestendige leefomgeving.
Renovaties en ingrepen in de bestaande bouw worden daarin sterk gedomineerd door energievraagstukken — de verduurzaming richting de Parijs-doelstellingen. Maar de opgave is breder dan energie alleen. In bestaande gebouwen, straten en wijken komen circulariteit, betaalbaarheid, klimaatadaptatie, gezondheid, biodiversiteit en sociale kwaliteit samen. Circulariteit is daarin geen los spoor, maar een manier om meerdere waarden tegelijk te versterken en waardevolle plekken te maken van wat er al is. “Binnen renovaties zijn energieverbruik en circulariteit eigenlijk nog een beetje gescheiden vraagstukken”, beaamt Van Daal.
Tegelijkertijd ziet hij dat hergebruik van materialen in de openbare ruimte wel degelijk aan terrein wint: klinkers die worden omgedraaid en opnieuw gelegd, straatmeubilair dat een tweede leven krijgt en betaalautomaten die worden doorgegeven. In de praktijk wordt steeds vaker een vertaalslag gemaakt naar circulaire alternatieven.
Het imagoprobleem van de omgedraaide klinker
Maar die praktijk stuit op verschillende obstakels, waaronder een imagoprobleem. Van Daal beschrijft hoe zijn gemeente trots aankondigde dat er hergebruikte klinkers zouden worden gebruikt bij een herstratingproject. De reactie van bewoners was ontnuchterend: ze voelden zich als tweederangsburgers behandeld. Terwijl die klinkers kwalitatief minstens zo goed waren als nieuwe – sommige zelfs beter. “Je moet opletten hoe je het brengt.” De circulaire oplossing was uitstekend; de communicatie erover ondermijnde het draagvlak.
De les is even simpel als verrassend: soms werkt het beter om helemaal niets te zeggen over circulariteit. Hetzelfde gold voor een bestuurder die bij het woord ‘circulair’ meteen afhaakt, maar enthousiast wordt zodra je zegt: die dingen zijn nog goed, dus we gebruiken ze gewoon nog een keer. Duurzaamheid overtuigt niet vanzelf — ook niet als het objectief de beste keuze is.
Mensen maken de transitie, niet techniek
Precies daar sluit het perspectief van nieuw Raadslid Cherryl Djoegan op aan. Volgens haar is duurzaamheid voornamelijk een mensenkwestie. “Duurzaamheid gaat uiteindelijk over keuzes maken, en die keuzes maken mensen. Allerlei datamodellen en heel veel techniek helpt wel, maar maakt op zichzelf geen verschil.”
Volgens Djoegan is de kunst om te leren kijken naar de mens achter de beslissing. Daarom zoekt ze altijd eerst naar wat iemand beweegt. Wat is de intrinsieke motivatie van de persoon aan tafel? Is het een planning die gehaald moet worden, wetgeving van bovenaf of een oprechte persoonlijke overtuiging? “Ik probeer te kijken: waar gaat het hart van die persoon sneller van kloppen?” Vervolgens zoekt ze de aansluiting tussen die persoonlijke drijfveer en het bredere doel van duurzaamheid, niet door mensen te overtuigen met argumenten, maar door aan te sluiten bij wat ze al willen. Wie de persoon achter de beslissing weet te bereiken, komt verder dan wie alleen de businesscase presenteert. Uiteindelijk is dat ook waar het bij een goede leefomgeving om draait: niet om abstracte doelstellingen, maar om mensen die zich verbonden voelen met de plek waar ze wonen, werken en leven — en die bereid zijn om daar iets voor te doen. Vanuit die overtuiging ziet ze voor C-creators een rol als aanjager, niet alleen van ideeën, maar van mensen.
Scherp blijven in een veranderende markt
Dat vraagt van C-creators ook om scherpe keuzes over de eigen koers. Nieuwe voorzitter Arno Jansen benoemt dat steeds meer organisaties duurzame doelstellingen hebben, maar dat koplopers zelden direct profiteren van innovaties of schaalvoordelen. Zij moeten voortdurend de balans zoeken tussen maatschappelijke missie en concurrentiepositie. “Dat is de juiste balans zoeken tussen financieel rendement en maatschappelijk rendement — ook zoeken naar continuïteit, want ze willen graag over een jaar nog bestaan.”
Dat is precies waar de opgave voor C-creators ligt, zoals Arno Jansen die als nieuwe voorzitter ziet: “partijen helpen om die bouwtransitie door te maken”, met scherpe keuzes en een waarborging van de continuïteit van C-creators.
Van innovatie naar norm
Ergens in een depot liggen omgedraaide klinkers te wachten op een tweede leven. Ze zijn beter dan nieuw, maar niemand wil ze — totdat je ophoudt ze circulair te noemen. Die paradox vat samen waar C-creators de komende jaren mee aan de slag moet: een transitie die technisch al verder is dan ze lijkt, maar die strandt op taal, perceptie en gescheiden agenda’s. De weg naar een werkelijk circulaire gebouwde omgeving — een omgeving die niet alleen duurzaam is, maar ook mooi, betekenisvol en van waarde voor de mensen die er deel van uitmaken — vraagt om andere kennis, andere samenwerkingsvormen en een andere manier van aanhaken bij gemeenten en opdrachtgevers. Uiteindelijk gaat circulariteit niet alleen over materialen, maar over het maken en behouden van waardevolle plekken voor de mensen die er wonen, werken en leven.
Niet meer louter pionieren in het nieuwe, maar verbinden: de kloof dichten tussen wat technisch al kan, wat in de uitvoeringspraktijk al beweegt, en wat mensen bereid zijn te omarmen. De diverse perspectieven in de vernieuwde Raad van Toezicht houden C-creators scherp op die opgave, totdat een toekomstbestendige blik geen aankondiging meer nodig heeft en gewoon de nieuwe standaard is.
