Je hebt duurzame doelstellingen geformuleerd, stakeholders meegekregen, en dan? Circulair inkopen vraagt om duurzame leveranciers. Maar hoe maak je circulaire keuzes in de inkoopfase? Het antwoord zit in de uitvraag: wie meetbare prestaties vraagt, krijgt een goede basis om de mogelijkheden op lange termijn te vergelijken. In 2022 begeleidden we het COA bij de verduurzaming van hun vastgoed. In deze blogserie delen we de lessen die we leerden. In deel 3 gaan we in op hoe je circulaire prestaties meetbaar maakt — zowel bij projectmatige uitvragen als bij de inkoop van losse materialen.
Beginnen met meetbare doelen
Circulair inkopen start niet bij de leverancier, maar bij jezelf: welke prestaties wil je kunnen beoordelen en op welke indicatoren wil je sturen? Door dit vooraf scherp te definiëren, maak je de uitvraag vergelijkbaar én toetsbaar. Afhankelijk van de functionele eisen van een project kun je inzoomen op verschillende focusgebieden:
- Milieuprestatie gebouw (MPG)
- Materiaalgebonden CO2-uitstoot
- Herkomst materialen
- Losmaakbaarheid
Niet elk project vraagt om dezelfde nadruk. Bepaal per uitvraag welke indicatoren het meest relevant zijn en neem ze op in het gunningskader.
Flexbouw als circulaire kans: het COA als voorbeeld
Bij de nieuwe raamovereenkomst ‘Tijdelijke huisvesting unitbouw’ stelde het COA circulariteit en flexibiliteit centraal. Flexbouw bleek een aantrekkelijke optie: de snelle opbouw combineerde goed met een hoge mate van aanpasbaarheid en herbruikbaarheid.
Uit het verrichte onderzoek bleek dat flexbouwers op circulaire indicatoren significant beter scoorden dan traditionele bouwmethoden. Zo lag de MPG-score bij flexbouw tot bijna 50% lager dan bij traditionele bouw — een verschil dat direct doorwerkt in de milieukosten over de levenscyclus. De losmaakbaarheidsindex lag bij flexbouw op gemiddeld 94%, tegenover 35 tot 45% bij traditioneel gebouwde units. En ook de materiaalgebonden CO2-uitstoot lag structureel lager, doordat modulaire onderdelen vaker worden hergebruikt in plaats van gesloopt.
Een gunningskader dat circulariteit borgt
Goede intenties zijn pas waardevol als ze afdwingbaar zijn. Bij de aanbesteding voor flexbouw zijn circulariteitscriteria dan ook nadrukkelijk in het gunningskader opgenomen als weegbare en verifieerbare eisen:
- 20% weging voor materiaalgebonden CO2-uitstoot
- 10% weging voor de losmaakbaarheidsindex
- Verplichte demontagehandleiding als onderdeel van de inschrijving
- BCI-training (Bewust Circulair Inkopen) voor alle inschrijvers, zodat alle partijen met dezelfde
kennis en taal werken - Verificatiememo na gunning als praktische checklist om gemaakte afspraken te monitoren
Door te werken met een duidelijke scope, een vaste peildatum en een verificatiestap achteraf, resulteerde dit niet alleen in goed vergelijkbare voorstellen, maar ook in een mechanisme om circulariteitsbeloftes daadwerkelijk na te komen.
Losse materialen circulair inkopen
Niet elke inkoop is een volledig bouwproject. Ook bij de aanschaf van losse materialen zijn er goede mogelijkheden om circulariteit mee te wegen. Voor hergebruikte materialen zijn er inmiddels verschillende materialenmarktplaatsen, zoals DuSpot, Madopt en Insert. Via Sloopcirculair vind je een overzicht van beschikbare platforms.
Moet het toch nieuw zijn? Zoek dan naar een biobased alternatief met een lagere milieubelasting. Materialenlijsten helpen je om snel alternatieven te vergelijken met traditionele bouwmaterialen.
Wil je de markt verder uitdagen? Definieer dan welke projectspecifieke onderdelen kansen bieden op circulariteit en vraag hier expliciet op uit — ook voor nog niet gevalideerde toepassingen. Juist door die vraag te stellen, stimuleer je leveranciers om te innoveren
Van belofte naar bewijs
Circulair inkopen werkt als je het serieus neemt als instrument: door te meten wat je wilt bereiken, meetbare eisen te stellen in je uitvraag, en de naleving te verifiëren na gunning. Of het nu gaat om een compleet bouwproject of een bestelling van losse materialen — de rode draad is dezelfde: duurzaamheid vraagt om concreetheid.
In blog 4 bekijken we hoe je het onderhoudsproces inricht om de levensduur van je vastgoed te verlengen.
Dit is deel 3/6 van onze blogserie over circulair (her)ontwikkelen. In 2024 schreven we een handreiking voor het COA. In deze serie delen we de belangrijkste lessen. Dit project is tot stand gekomen dankzij het subsidieproject AMIF Duurzame en Hybride Opvang.
Headerfoto: COA
