Wanneer een gebouw gesloopt wordt, verdwijnt er meer dan stenen en balken. Er verdwijnt waarde. Hout, beton, baksteen, staal, dakpannen, grind — wat we ‘sloopafval’ noemen, is in veel gevallen gewoon herbruikbaar materiaal. Het enige verschil tussen sloop en oogst zit niet in het gebouw, maar in de aanpak. Door steeds vaker eisen te stellen aan circulaire oogst, houdt het COA meer waarde in de keten.
In 2022 begeleidden we het COA bij de verduurzaming van hun vastgoed. In deze blogserie delen we de lessen die we leerden. In deel 5 gaan we in op hoe je sloop circulair uitvraagt — en hoe je materialen zo hoog mogelijk in de waardeketen houdt.
Van sloop naar oogst
Het COA beheert een diverse vastgoedportefeuille door heel Nederland. Gebouwen wisselen regelmatig van functie, en bij herontwikkeling wordt vaak een deel gesloopt. Vroeger verdween dat materiaal vrijwel automatisch in de afvalcontainer. Maar dat hoeft niet zo te zijn.
Wie sloopt met oogst als doel, organiseert het proces anders: materialen worden zorgvuldig gedemonteerd, geïnventariseerd en zo hoogwaardig mogelijk hergebruikt — op hetzelfde project of elders. Het verschil zit hem niet in de techniek, maar in de intentie en de voorbereiding.
Zes stappen naar een circulaire sloop
1. Kies de juiste partner
Circulair slopen en oogsten vereist specifieke kennis en expertise. Niet elke aannemer of sloopbedrijf beschikt hierover. Vraag daarom goed na, en kies voor een gespecialiseerde partij die je door het proces kan begeleiden.
2. Doe een materialeninventarisatie
Laat de gekozen partner — een ingenieur, aannemer of sloper — een volledige inventarisatie maken van de aanwezige materialen. Die lijst geeft inzicht in wat er beschikbaar is en wat de financiële waarde ervan is. Samen met je partners gebruik je dit overzicht om het hergebruik per onderdeel te bepalen.
3. Bereken de impact
Laat op basis van de inventarisatie de impact doorrekenen — zowel per onderdeel als op projectniveau. Zo krijg je inzicht in de besparingen op CO2 (kg) en NOx (kg) en de circulariteit van je project als geheel. Die cijfers maken het gesprek met opdrachtgevers en bestuurders concreet.
4. Breng partijen op de hoogte
Zorg dat alle betrokken partijen — architect, aannemer, sloper — vanaf het begin weten wat de circulaire uitgangspunten zijn en welke materialen geoogst worden. Dat creëert kansen voor hergebruik in het nieuwe project en voorkomt dat waardevolle materialen onnodig als afval eindigen.
5. Neem het mee in de uitvraag
Vraag leveranciers om meetbare circulaire prestaties. Bij de sloopaanvraag nam het COA drie heldere gunningscriteria mee: het percentage hoogwaardig hergebruik van alle vrijkomende materialen, welke materialen dit betreft en hoe ze worden hergebruikt, en de methode waarmee dat percentage wordt aangetoond. Dit stelt inschrijvers in staat zich te onderscheiden en helpt als opdrachtgever de focus op circulariteit te leggen.
Weet je niet goed welke oogstvoorschriften je moet gebruiken? De oogstvoorschriften zoals geformuleerd in de Circulaire Deal Secundaire Bouwmaterialen bieden een goed uitgangspunt. Bekijk de minimale en optionele voorschriften op pagina 10.
6. Monitoren, borgen en verslaglegging
Afspraken over circulariteit zijn pas waardevol als je ze ook bewaakt. Vraag leveranciers om meetbare circulaire prestaties na te komen en leg vast hoe de naleving wordt geverifieerd. Zo wordt circulair slopen niet een eenmalige intentie, maar een aantoonbaar resultaat.
Materialen verbinden met nieuwe projecten
Niet elk geoogst materiaal past in het eigen project. Maar dat betekent niet dat het verloren hoeft te gaan. Via landelijke en regionale marktplaatsen vinden materialen een nieuwe bestemming bij andere bouwers — en blijft de waarde in de keten. Een overzicht van beschikbare platforms vind je op sloopcirculair.nl/marktplaatsen.
Structuur met een beslisboom
Om ervoor te zorgen dat sloop standaard circulair verloopt, ontwikkelden we samen met het COA een beslisboom. Dit praktische hulpmiddel helpt om bij elke sloop systematisch de vraag te stellen: wat kan hier geoogst worden, en hoe? Zo wordt circulair slopen geen uitzondering meer, maar de standaard werkwijze.
De omslag begint bij de voorbereiding
Circulair slopen vraagt niet om een revolutie op de bouwplaats. Het vraagt om betere voorbereiding, de juiste partners en een uitvraag die circulariteit serieus neemt. Wie dat vroeg organiseert, merkt dat sloopafval zelden afval hoeft te zijn.
In blog 6, de laatste blog, gaan we in op hoe je bewuste materiaalkeuzes maakt en delen we een materialenlijst je daarbij helpt.
Dit is deel 5/6 van onze blogserie over circulair (her)ontwikkelen. In 2024 schreven we een handreiking voor het COA. In deze serie delen we de belangrijkste lessen. Dit project is tot stand gekomen dankzij het subsidieproject AMIF Duurzame en Hybride Opvang.
