Nederland staat voor de opgave om de woningbouw fors op te schalen. Tegelijkertijd moeten nieuwe gebieden toekomstbestendig zijn: circulair, klimaatadaptief, energieneutraal en sociaal inclusief. Maar hoe schaal je woningbouw op én zorg je ervoor dat toekomstbestendigheid daarbij een vanzelfsprekend onderdeel is van de gebiedsontwikkeling? In de praktijk stuiten gemeenten, ontwikkelaars en adviesbureaus op versnippering: er bestaan verschillende routekaarten die elk een deel van het proces rondom gebiedsontwikkeling beschrijven. Signalen vanuit verschillende (markt)partijen laten zien dat er behoefte is aan één samenhangende en herkenbare routekaart voor duurzame en integrale gebiedsontwikkeling.
Daarom werkt C-creators samen met beleidsmakers, uitvoerders, marktpartijen en toolontwikkelaars uit verschillende sectoren aan het samenvoegen van deze kaarten tot één geïntegreerde praatplaat die beleidsmakers en uitvoerders gezamenlijk kunnen gebruiken als sturings- en gespreksinstrument voor integrale gebiedsontwikkeling.
Vraag C-creators
In 2025 kwamen we tot de totstandkoming van de praatplaat “Ideaal Proces Integrale Gebiedsontwikkeling”. De plaat bracht beleid, project en organisatie voor samen in één samenhangend, visueel kompas. Nu, in 2026, is het tijd voor een volgende stap: een iteratieve doorontwikkeling die praktijk, beleid en toekomstbeelden met elkaar verbindt.
Centrale vraag
Hoe kunnen we bestaande kennis en tools integreren tot één visueel instrument dat beleid, project en organisatie effectief met elkaar verbindt en breed gedragen wordt in de praktijk door alle partijen die werken aan toekomstbestendige gebiedsontwikkeling?
Doelstelling
Ontwikkeling van één integrale praatplaat die fungeert als gemeenschappelijk referentiekader voor gemeentelijke projectleiders en beleidsadviseurs, gebiedsontwikkelaars en marktpartijen, én kennisinstellingen en toolontwikkelaars. Dit instrument bundelt bestaande kennis uit verschillende routekaarten, waaronder de routekaart die we eerder ontwikkelden ter voorbereiding op de City Deal, tot een visueel en inhoudelijk samenhangend geheel, gestructureerd langs de drie niveaus: beleid, project en organisatie.
Aanpak
Fase 1: Voorbereiding en inventarisatie
C-creators analyseert bestaande routekaarten met focus op de methodieken van Gemeente Rotterdam en C-creators zelf. Daarnaast worden verkennende gesprekken gevoerd met Bouwlab, afdelingen gebiedsontwikkeling van diverse gemeenten, en marktpartijen die al werkten met bestaande instrumenten. Deze verkenning resulteert in een overzicht van rollen, informatiebehoeften en beschikbare tools per ontwikkelfase. Tegelijk wordt in kaart gebracht waar overlap zit tussen bestaande methodieken en waar blinde vlekken ontstaan. Dit levert de inhoudelijke bouwstenen voor de nieuwe routekaart en plaatpraat.
Fase 2: Ontwerp en co-creatie
Op basis van de inventarisatie maakt C-creators eerste schetsen van de gecombineerde praatplaat. In sparsessies met stakeholders en tijdens sectordagen, zoals de DMI-dag, worden deze schetsen getoetst en aangescherpt. Parallel werken we samen met visuele experts om de praatplaat professioneel vorm te geven. Belangrijke ontwerpkeuzes worden voorgelegd aan de klankbordgroep. Het resultaat is een geïntegreerd instrument dat rollen, informatiebehoeften en tools verbindt in een herkenbaar visueel ontwerp.
Fase 3: Validatie en finalisatie
De conceptversie wordt getest in de praktijk via demo’s en feedbacksessies. Op basis hiervan worden verdere aanpassingen gemaakt. Daarnaast vindt afstemming plaats met partners zoals Fakton (makers van Parallel Plannen) om te zorgen dat bestaande digitale tools naadloos kunnen aansluiten. De oplevering bestaat uit twee producten: een hoofdplaat die het complete proces in één overzicht toont en een detailplaat die verdieping biedt per fase.
Presentatie van de praatplaat tijdens digiGO over datagedreven gebiedsontwikkeling en het ideaal proces
Projectmanager Vera van Maaren presenteert de praatplaat ideaal proces gebiedsontwikkeling aan minister Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Mona Keijzer
Uitgangspunten
De praatplaat wordt ontwikkeld vanuit drie kernprincipes. Ten eerste breed draagvlak: alleen wanneer stakeholders zichzelf herkennen in het instrument en eigenaarschap voelen, zal het daadwerkelijk worden gebruikt. Dit vraagt om intensieve co-creatie vanaf de start. Ten tweede praktische bruikbaarheid: het instrument moet direct toepasbaar zijn in werkoverleggen, bestuurlijke gesprekken en aanbestedingen, met helderheid over fasen, betrokken partijen, benodigde interventies en inzetbare tools. Ten derde schaalbaarheid: de praatplaat dient als visuele basis waarop partners zoals TNO, Fakton en andere toolontwikkelaars kunnen voortbouwen met digitale dashboards, checklijsten en datakoppelingen.
"Het is super leuk om als ontwerpend onderzoeker - bewaker van het ideale proces - op zoveel verschillende niveaus gesprekken te voeren. Zo wordt dit 'fundament voor samenwerking' telkens aangevuld, iteratief getest en verbeterd. De gesprekken geven goed inzicht in gedeelde ambities en mogelijke nieuwe verbindingen."
Resultaat
Dit project bevindt zich momenteel in de uitvoerende fase. De beoogde resultaten zijn als volgt:
Richting geven aan het proces
C-creators levert een hoofdplaat die het complete proces van integrale gebiedsontwikkeling toont. Deze geeft in één oogopslag inzicht in de fasen, cruciale beslismomenten en betrokken partijen.
De nieuwe praatplaat:
- is visueel sterker, inhoudelijk rijker en digitaal navigeerbaar;
- biedt een clickable omgeving met interactieve modules per thema, schaalniveau en stakeholder;
- bevat thematische lagen en modules: o.a. vanuit EU-regelgeving, digital twin, convenant TBB;
- bevat een overzicht van user journeys/persona’s & een koppeling met bijbehorende informatiebehoeften i.s.m. TNO;
- functioneert als onderlegger voor beleidsontwikkeling op verschillende schaalniveaus;
- positioneert zich als houvast voor interdepartementale samenwerking;
- verbindt met bredere programma’s zoals SA, DMI, IOP, CityDeals en Europese verplichtingen;
- functioneert als leeromgeving, met ruimte voor casuïstiek, feedbackloops en toetsing;
- facilieert het vooruitdenken richting 2050 via het ‘Overmorgen-pad’ (ADHDenktank).
Meerwaarde voor de praktijk
Door de praatplaat te ontwikkelen via co-creatie met eindgebruikers ontstaat een gemeenschappelijke taal. Partijen die voorheen vanuit verschillende referentiekaders werkten, kunnen elkaar nu makkelijker vinden. De praatplaat maakt bovendien zichtbaar waar instrumenten, kennis of capaciteit ontbreken en biedt ruimte om deze door te ontwikkelen. Door duidelijkheid over rollen en fasering versterkt het instrument de gezamenlijke dienstverlening, met name op locatie. Het wordt makkelijker om multidisciplinaire teams samen te stellen en om externe expertise op het juiste moment in te zetten, met name bij complexe gebiedsontwikkelingen waar meerdere ambities samenkomen.
Implementatie en doorontwikkeling
Na oplevering wordt de praatplaat breed gedeeld via de netwerken van de aangesloten partners, waarbij ook een focus ligt op samenwerking met andere programmalijnen, zoals datagedreven gebiedsontwikkeling van DigiGO. De feedback die hieruit voortkomt, dient samen met de input uit sessies vanuit de broedplaats van het programma Innovatie en Opschaling Woningbouw (IOP) als basis voor verdere doorontwikkeling. Daarnaast worden er gesprekken gevoerd over parallel plannen en digitale tooling, zodat de praatplaat doorontwikkeld kan worden tot online werkomgeving met ruimte voor casuïstiek, feedbackloops en toetsing. Hiermee wordt de visuele routekaart geborgd als levend instrument dat meebeweegt met nieuwe inzichten en veranderende opgaven.
Zelf aan de slag?
De praatplaat is momenteel volop in ontwikkeling. Blijf op de hoogste van de laatste ontwikkelingen via onze LinkedIn-pagina.
Wil je meedenken? Mail naar vera@c-creators.org.
De ontwikkeling van de praatplaat is onderdeel van de opdracht ‘Ideaal Proces Gebiedsontwikkeling’, en wordt door C-creators uitgevoerd met de volgende partners:
Michelle van Dijk (Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) • Gertjan de Werk (Building Balance) • Ad Korf (De Bouwcampus) • Arjan Spruijt (DMI-ecosysteem) • Carla Robb (TNO) • Anne Bos (Building Balance) • Michelle Geerlings (Flatland Agency)
Met steun van o.a. Mark Spetter, Wilfried F. Hoffman, Meriam van Dijck, Marrit van der Schaar (Provincie Utrecht), Meriam van Dijck (Brink), Christopher Baan en Valérie van Lieshout (Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening)
