accelerators of the circular built environment

Let's economize

project Bouwprogramma

AFWEGINGSKADER

 

Situatie

Om te komen tot een duurzame strategie heeft BPD een duurzaamheidsvisie opgesteld. Op het niveau van woning, wijk en regio wil BPD daarbij het verschil maken in gebiedsontwikkelingsprojecten die op een circulaire en duurzame wijze moeten worden uitgevoerd. Daarbij merkt BPD de complexiteit van praktische implementatie van maatregelen als gevolg van ambities binnen een concreet project op. De uitdaging daarbij is in dergelijke projecten i.r.t alle stakeholders goed onderbouwde keuzes te kunnen maken die een antwoord geven voor een specifiek gebied. BPD wil een tool – een afwegingskader - ontwikkelen die deze afwegingen faciliteert.

 

Vraagstuk

Om te komen tot een dergelijk tool ‘Afwegingskader gebiedsontwikkeling’ staan drie vragen centraal:

Hoe kan de visie ‘Duurzame gebiedsontwikkeling BPD’ binnen een holistische aanpak voor het ontwikkelen van wijken in de projectpraktijk geconcretiseerd en geïmplementeerd worden?

Hoe kan daarbij een onderbouwde afweging worden gemaakt tussen generieke maatregelen, voortkomend uit de uiteenlopende  ambities, om te komen tot een maatwerkoplossing binnen de verschillende omstandigheden waarbinnen BPD gebieden ontwikkelt?

Hoe kan een inschatting over impact worden gemaakt van de maatregelen t.o.v. landelijke standaards of gemeentelijke ambities en hoe kan deze inzichtelijk en communiceerbaar worden gemaakt?

 

Resultaat

Een breed gedragen tool – het afwegingskader - die generieke maatregelen op het gebied van energie, klimaatadaptiviteit, gezondheid en circulariteit op gebiedsniveau weergeeft en koppelt aan een wegingsmechanisme, die voor projectmanagers bij de opstart van gebiedsontwikkelingen afgewogen keuzes faciliteert.

 

Inventarisatie producten inrichting circulaire openbare ruimte

N.a.v. het afwegingskader is er een inventarisatie uitgevoerd voor de inrichting van de openbare ruimte. (NB Deze leidde uiteindelijk tot een aparte publicatie die een beeld schetst van wat er eind 2020 mogelijk is. Bekijk deze hier.)

BPD heeft de verschillende producten uitgebreid bestudeerd en geordend. 

 

Na het opstellen van de inventarisatie is er een prioritering aangebracht welke producten we geschikt vinden voor het project Lisserbroek Noord. De randvoorwaarden waarop de keuze van de prioritering is gebaseerd:

•        Impact - Voldoende afzet binnen de opzet van de wijk;

•        Financiering - Mate van extra investering t.o.v. traditionele producten;

•        Implementatie - Ervaring Gemeente Haarlemmermeer – aanwezige normeringen/certificeringen of labels (bv. MKI);

•        Zichtbaarheid.

 

Met de gemeente Haarlemmermeer worden nu gesprekken gevoerd. Ook is de inventarisatie onder de aandacht gebracht bij de gebiedseconomen van BPD (actief in de verschillende gebiedsontwikkelingen door het hele land). Het volgende advies wordt meegenomen in vervolgstappen.

 

1. Waar beginnen met de toepassing?

•        Kijk eerst bij de productgroepen straatmeubilair, bestrating, verharding en plaatmateriaal omdat de markt hier op dit moment het meest aan het ontwikkelen, de concurrentie het hoogst en de impact door de hoeveelheid het grootst is. De overige productgroepen zijn nog te differentieert en daardoor eerder incidenteel te gebruiken.

•        Focus je circulaire ambities op de inrichting van speeltuinen en klimaatadaptieve ontwerpoplossingen. Dit zijn uitstekende terreinen om te sturen op circulair materiaal en tegelijkertijd gebruikswaarde en zichtbaarheid van circulariteit te versterken.

•        Overweeg In de wegenbouw het alternatief van geprefabriceerde systeemoplossingen die integraal ontworpen zijn. Deze worden opgepakt door de grotere aannemers, zijn in aanschaf meestal nog duurder maar door verbinding van investerings- en onderhoudsbudget worden deze oplossingen toenemend concurrerend.

 

2. Waaraan denken tijdens het ontwerp?

•        Bepaal de MKI-grenswaardes al in de ontwerpfase vóór de materiaalkeuze. Op deze wijze dag je een duurzame materiaalkeuze bij de ontwerpers uit.

•        Maak in je ontwerp principieel onderscheid tussen ontwerpafhankelijke oplossingen (bv speelplaatsen, wegsystemen) tov toepassing van concrete producten (bv straatstenen, afscheidingen). Zo kun je sturen op de verschillende uitdagingen van circulaire producten in de openbare ruimte.

 

3. Hoe richting geven bij een concrete uitvraag?

•        Toets bij de concrete producten (bv straatstenen, afscheidingen, plaatmateriaal, etc.) op productie gerelateerde criteria als besparing van materiaal, vermindering van negatief milieuimpact en behouden van waarde. Stuur daarbij bij biobased producten (straatmeubilair, afscheidingen, of bestrating) op MKI of LCA omdat de productieschaal vaak nog zeer klein is, de MKI-waarde echter onderscheidend kan zijn (Bij bestrating bv onder de 10€). Vraag bij recycling producten die gebruik maken van reststromen daarentegen beter uit op het percentage nieuwe grondstoffen. De MKI-waarde levert door het ondervertegenwoordigde criterium hergebruik nog te weinig voordeel op voor deze producten.

•        Stuur bij ontwerpafhankelijke oplossingen of samengestelde producten, die pas in een later stadium de nodige concreetheid ontwikkelen (speeltuinen, wegensystemen) bij voorkeur op functionaliteit (voor klimaat, ecologie of mens). Ook bij oplossingen die voor de gebruiksfase interessant zijn (bv verlichting of watersystemen) is de MKI-waarde minder interessant en dient op functionele aspecten gestuurd te worden.

•        Vraag bij producten (bv verhardingen of straatstenen) naar aanvullende impact in gebruik (CO2-opname, fijnstoffiltering, wateropname). Aanvullende gebruikskwaliteiten van producten kunnen in gebieden die daarop onder druk staan de extra kosten van circulaire eigenschappen compenseren.

•        Koppel bij hiervoor geschikte producten de investeringskosten aan de MKI-waarde en bepaal een verhoudingsgetal waaraan je wilt voldoen. Zo voorkom je dat uitsluitend de investeringskosten de uitslag van de uitvraag bepalen.

•        Geef ook ruimte om andere aspecten van duurzaamheid behalve MKI waarde. Vraag naar oplossingen voor concreet hergebruik na einde van de gebruiksduur, bedrijfsvoering van leveranciers en koppeling met implementatie van SDG’s kunnen criteria zijn die innovatievere bedrijven een voordeel geven.

 

4. Hoe bijdragen aan implementatie circulaire producten in de markt?

•        Ga vroegtijdig in gesprek met de desbetreffende gemeente omdat circulaire producten vaak nog niet gecertificeerd en in overeenstemming met lokale LIOR of andere normen zijn.

•        Zorg ervoor dat terugname na afloop van de gebruiksperiode als indicator voor circulaire producten wordt meegenomen. Deze kan onderscheidend zijn voor innovatieve producenten.

•        Begin je productkeuze op het gebied van meubilair, bestrating, verharding en plaatmateriaal, waar op het moment de grootste kansen voor LIOR-bewezen producten liggen.

•        Gebruik aan de voorkant ook de probleemoplossing van de achterkant door gebruik of ‘opruiming’ van afvalstromen (bv rijst hulzen, kunstgras of plastic) als criteria op te nemen.

•        Compenseer de (nog) hogere investeringen voor circulaire producten door aanvullende eigenschappen voor vermindert materiaalgebruik, efficiënter onderhoud, duurzamer gebruik en stijgende restwaarde te stimuleren en in je businesscase op te nemen.

 

Daarnaast is deze inventarisatie een mooie start van een overzicht die de komende jaren alleen maar groter zal worden. Om de keuzes in de toekomst steeds beter te kunnen maken, ligt er een suggestie de komende tijd voor de verschillende productgroepen standaardoplossingen te definiëren en daaraan een prijsindicatie voor investering te koppelen (idealiter ook onderhoud en restwaarde) als 0-meting. Zo kunnen de opgegeven prijzen hopelijk beter worden ingeschat.  

 

Dank gaat uit naar alle marktpartijen die hun product onder de aandacht hebben gebracht, BPD was overrompeld door de hoeveelheid  producten die in die korte tijd waren aangemeld (65!). Te gek om te concluderen dat er al zoveel mogelijk is. Waar het nu nog als pionieren voelt, zal over een aantal jaar de versnelling ingezet zijn.

Inspireer meer

weet jij een mooi circulair initiatief? laat het ons weten!